تبلیغات
ابواب معرفت - نگاهی گذرا به بحث اصالت وجود
 
ابواب معرفت
مردان خدا پرده پندار دریدند یعنی همه جا غیر خدا یار ندیدند
درباره وبلاگ


وبلاگ شخصی علی نیکی
کپی از مقالات بدون ذکر وبلاگ شرعا جایز نمی باشد

09166309661
09356731188
الإمامُ الحسینُ علیه السلام - فی الدُّعاءِ - :

إلهی تَرَدُّدی فی‏الآثارِ یُوجِبُ بُعدَ المَزارِ ،

فاجمَعْنی عَلَیكَ بِخِدمَةٍ تُوصِلُنی إلَیكَ ،

كَیفَ یُستَدَلُّ عَلَیكَ بِما هُوَ فی وُجودِهِ مُفتَقِرٌ إلَیكَ ؟!

أیَكونُ لِغَیرِكَ مِنَ الظُّهورِ ما لَیسَ لَكَ حتّى‏ یَكونَ هُوَالمُظهِرَ لَكَ ؟!

متى‏ غِبتَ حتّى‏ تَحتاجَ إلى‏ دَلیلٍ یَدُلُّ عَلَیكَ ؟!

... بِكَ أستَدِلُّ عَلَیكَ فَاهْدِنی بِنورِكَ إلَیكَ .

بارخدایا! سر گرم شدنم به نشانه‏ها و آثار ، موجب دورى دیدار (تو) مى‏شود ،

پس تمام قواى مرا متوجه خدمتى كن كه مرا به تو برساند .

چیزى كه خود در هستى‏اش نیازمند توست ، چگونه مى‏تواند دلیل و رهنماى به سوى تو باشد ؟

آیا جز تو ، ظاهر و آشكارند و تو (ظاهر) نیستى ؟ تا این كه آنان نشانگر و آشكار كننده تو باشند ؟

كِى غایب بود‌ه‏اى ، تا نیاز داشته باشى ، رهنمایى به سوى تو راهنمایى كند ؟

... به واسطه توست كه ره به تو مى‏برم ؛ پس ، با نور خود مرا به سوى خودت رهنمون ساز .

مدیر وبلاگ : علی نیکی
نویسندگان

اصالت وجود

 

  وجود واژه­ای است عربی که معنای حاصل مصدری دارد­­­­­­ و معادل آن در فارسی «هستی» می‌باشد، هر چند استعمال واژۀ وجود نیز در فارسی رایج است.

  مراد از اصالت وجود، این است كه موجود بالذات و منشأ آثار در خارج، وجود اشیاء است نه ماهیت آنها .

  ‌ توضیح این‌كه ما از هر امر واقعیت‌دار، دو تصویر و دو مفهوم داریم: مفهوم هستی (وجود) و مفهوم چیستی (ماهیت)؛ و از بین دو مفهوم، مفهوم وجود جنبۀ عینی و خارجی دارد و مفهوم ماهیت ساختۀ ذهن ما و جنبۀ اعتباری دارد. به عبارت دیگر از بین دو مفهوم وجود و ماهیت، تنها مفهوم وجود، مصداق و ما بازاء خارجی دارد اما مفهوم ماهیت از حد و حدود وجود انتزاع می‌شود.(1) اصالت، معنای دیگری نیز در بحث اصطلاحات فلسفی جدید دارد كه آن معنی در اینجا مقصود نیست. و آن عبارت از تقدم و اصل بودن در مقابل نتیجه بودن و فرع بودن است مثلاً گفته می‌شود آیا اصالت با ماده است یا روح؟

سیر تاریخی و زمینه پیدایش:

  ارسطو با تقسیم و دسته‌بندی موجودات، قائل به ده مقوله شد و تمامی موجودات را در این مقولات دهگانه جای داد اما خود ارسطو، مفهوم وجود را یك مفهوم عام می‌دانست كه در هیچ كدام از این مقولات نمی‌گنجد بلكه شامل تمامی آن‌ها می‌شود. بعدها ابن سینا در آثار خود عنوان كرد كه وجود، عارض بر ماهیت است. مقصود ابن سینا این بود كه مفهوم وجود، یك مفهوم عام و مشتركی است كه در تحلیل ذهن بر ماهیت اشیاء مختلف عارض (حمل) می‌شود.(2) تا این‌جا بحث جنبۀ ذهنی داشت و ناظر به رابطه بین مفهوم وجود و ماهیت اشیاء بود تا این‌كه شیخ اشراق،بر اعتباری بودن مفهوم وجود و این‌كه مفهوم وجود نمی‌تواند مصداق خارجی داشته باشد، استدلال ‌آورد. عمده‌ترین دلیل سهروردی این است كه اگر مفهوم وجود اصیل باشد باید در خارج موجود و محقّق باشد و موجود یعنی امری كه دارای وجود است. نقل سخن در این وجود دوم می‌كنیم و می‌پرسیم آیا اصیل است یا نه؟ اگر اصیل باشد باید موجود باشد و دارای وجود، و باز همان سخن قبلی تكرار می‌شود و منجر به تسلسل می‌گردد. شیخ اشراق از این استدلال نتیجه می‌گیرد كه وجود نمی‌تواند امر عینی و اصیل باشد.(3) البته برخی از معاصرین این استدلال سهروردی را ناظر به این گرفته‌اند كه مفهوم وجود یك مفهوم ماهوی نیست بلكه معقول ثانی است و این كه به شیخ اشراق اصالت ماهیت نسبت داده می‌شود، یك اشتباه تاریخی است.(4)

  بعدها در زمان میرداماد این پرسش به طور جدّی مطرح شد كه كدام یك از این دو مفهوم (وجود و ماهیت) ما به ازاء خارجی دارد و اصیل است. میرداماد ادلّه متعددی بر اصالت ماهیت اقامه كرد. صدرالمتألهین كه خود شاگرد میرداماد بود و ساله‌ها به تبع از استاد خود اصالت ماهیت را پذیرفته بود به یكباره از این نظر برگشت و قائل به اصالت وجود شد، او با اثبات اصالت وجود، بسیاری از مشكلات معرفتی و فلسفی را حلّ نمود و به جرأت می‌توان گفت: مسئله اصالت وجود زیر بنای تمام مسائل فلسفه صدرایی می‌باشد.

 

 تبیین و استدلال:

  یكی از اصول متعارف و بدیهی در فلسفه، اصل «وجود واقعیت» می‌باشد. فیلسوف قبل از شروع در مسائل فلسفی وجود واقعیت را در عالم  می‌پذیرد برخلاف سوفیست كه منكر واقعیت می‌باشد و همه چیز را خواب و خیال می‌انگارد. بعد از قبول اصل واقعیت و یافتن پاره‌ای از مظاهر آن مثل: من هستم، سفیدی هست، درخت هست، و...، این نكته روشن می‌شود كه هر كدام از این اشیاء مغایر با هم هستند سنگ، درخت نیست و درخ، انسان نیست و... ، ولی در عین حال، همه آنها در یك امر با یكدیگر شریكند و آن عبارت از موجود بودن و واقعیت داشتن در خارج است. بنابراین هر كس كه به ذهن خود مراجعه كند یك جهت مغایر برای اشیاء موجود در ذهن می‌یابد كه عبارت از چیستی آن‌هاست و یك جهت مشترك كه عبارت از هستی وجود آنها می‌باشد.(5)

  حال پرسش اساسی این است كه كه واقعیت خارجی، مصداق و ما به ازاء كدام یك از این دو مفهوم است؟ روشن است كه مصداق هر دو مفهوم، نمی‌تواند باشد. چون یك شیء نمی‌تواند مصداق دو مفهوم و دو حیثیت ذهنی باشد. پس یا وجود، امر واقعی است و ماهیت،ساخته ذهن بشر و یا این‌كه ماهیت، امر واقعی است و وجود انتزاعی و ساخته ذهن. ما نسبت هر یك از وجود و ماهیت را با واقعی بودن و خارجی بودن می‌سنجیم، می‌بینیم كه ماهیت (مثل انسان) در ذات خود به طوری است كه هم صلاحیت موجود بودن و هم صلاحیت موجود نبودن را دارد. اما وجود و واقعیت، عین واقعی بودن و موجود بودن است و فرض واقعیت غیر واقعی و وجود غیر موجود، فرض امر محال است. پس وجود است كه عین واقعی بودن و تشكیل دهنده خارج است و ماهیت، یك قالب ذهنی است برای وجود، كه ذهن آن را از حدّ و حدود وجودهای خارجی انتزاع می‌كند.(6)

 

 

 

 

منابع:

 

(1)طباطبائی، محمد حسین؛ نهایة الحكمة، تعلیقه غلامرضا فیاضی، قم، موسسه آموزشی امام خمینی، 1378، چ1، ج 1، ص 43.

(2)نصیرالدین طوسی، محمدبن محمد؛ شرح الاشارات والتنبیهات، تصحیح حسن‌زاده آملی، قم، بوستان كتاب، 1383، چ 1، ج 2، ص 573.

(3)سهروردی، یحیی بن حبش؛ مجموعه مصنفات، تصحیح هانری كربن، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی، .‌138، چ 3، ج 2، ص 65.

(4)ابراهیمی دینانی، غلام‌حسین؛ شعاع اندیشه و شهود در فلسفه سهروردی، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی.

(5)شیرازی، صدرالدین محمد؛ شواهد الربوبیة، تهران، بنیاد حكمت صدرا، 1382، چ 1،‌ص 9.

(6)طباطبائی، محمد حسین؛ اصول فلسفه و روش رئالیسم، پاورقی مرتضی مطهری، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ج 1 و 2 و 3، ص 382.





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
پنجشنبه 16 شهریور 1396 04:19 ق.ظ
Pretty section of content. I just stumbled upon your website and in accession capital to assert
that I get actually enjoyed account your blog posts.
Anyway I'll be subscribing to your feeds and even I achievement you access
consistently rapidly.
چهارشنبه 18 مرداد 1396 11:54 ق.ظ
My spouse and I stumbled over here coming from a different page and thought I might as well check things out.
I like what I see so now i am following you. Look forward to looking into your web page for a second time.
دوشنبه 16 مرداد 1396 09:14 ب.ظ
I pay a visit day-to-day a few web sites and sites to read
articles, except this blog offers quality based articles.
دوشنبه 16 مرداد 1396 07:37 ب.ظ
Hello to all, it's in fact a fastidious for me to visit this site, it includes valuable Information.
یکشنبه 15 مرداد 1396 10:50 ق.ظ
I don't know if it's just me or if perhaps everyone else encountering problems with your site.

It looks like some of the written text on your posts are running
off the screen. Can someone else please provide feedback and let me know if this is happening to them too?
This could be a issue with my internet browser because I've had this happen previously.

Cheers
دوشنبه 1 خرداد 1396 02:17 ب.ظ
Pretty! This has been an incredibly wonderful post. Many thanks for supplying these details.
شنبه 2 اردیبهشت 1396 11:46 ب.ظ
For newest information you have to pay a visit internet and on world-wide-web I
found this web page as a most excellent website for newest updates.
چهارشنبه 30 فروردین 1396 02:56 ق.ظ
I do accept as true with all the ideas you have offered on your post.
They are very convincing and will certainly work.

Nonetheless, the posts are very brief for beginners. May you please extend them a little from subsequent time?

Thanks for the post.
پنجشنبه 24 فروردین 1396 04:29 ق.ظ
I'm not sure exactly why but this web site is loading incredibly slow for me.
Is anyone else having this issue or is it a problem on my end?
I'll check back later and see if the problem still exists.
یکشنبه 20 فروردین 1396 01:40 ب.ظ
Good article. I'm experiencing some of these issues as well..
یکشنبه 20 فروردین 1396 01:14 ب.ظ
whoah this blog is magnificent i like reading your posts.
Keep up the great work! You realize, many people are searching round for this information, you can aid them greatly.
جمعه 18 فروردین 1396 12:21 ب.ظ
Please let me know if you're looking for a article writer for your weblog.
You have some really good posts and I feel I would
be a good asset. If you ever want to take
some of the load off, I'd absolutely love to write some
material for your blog in exchange for a link back to mine.
Please send me an e-mail if interested. Cheers!
جمعه 11 فروردین 1396 07:06 ق.ظ
If you desire to get a great deal from this piece of writing then you have
to apply these methods to your won blog.
دوشنبه 4 دی 1391 12:29 ب.ظ
سلام
وبلاگ خیلی زیبای داری
خوشحال میشم به سایت ما سر بزنید
www.azpnu.ir
اگر امکانش هست به سایت ما با نام تالار گفتمان آز پی ان یو لینک دهید

سپاسگذارم
علی نیکیسلام
از اینکه به وبلاگم سر زدید ممنون
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی

 
 
بالای صفحه
 
} Online User